فضایل و اعمال ماه رجب در روایات معصومین (علیهم السلام) چگونه بیان شده است؟

ماه رجب یکی از ماه‌های پر خیر و برکت مسلمانان محسوب می‌شود. سالروز ولادت امام محمد باقر (علیه السلام) در ابتدای این روز و نیز از سوی دیگر ولادت امام علی (علیه السلام) در اواسط این ماه و مبعث پیامبر اعظم (صلّی الله علیه و آله) در اواخر آن، جلوه‌ای دیگر به این ماه عظیم ‌الشأن داده است.

از دیگر سو در این ماه شریف و نورانی روزهایی با نام أیام‌البیض(روشنایی) است که مراسم اعتکاف در این بازه زمانی در سرتاسر کشورهای اسلامی برگزار می‌شود. در وجه نامگذاری ماه رجب به أصب پیامبر گرامی اسلام (صلّی الله علیه و آله) فرمودند:
«یسمّی شهر الرّجب الاصبّ لانّ الرّحمة تصبّ علی امّتی فیه صبّاً و یقال الاصمّ لانّه نهی فیه عن قتال المشرکین و هو من الشّهور الحرم؛

ماه رجب را اصبّ نامیده‌اند چون در این ماه رحمت الهی بر امت من فرو می‌ریزد و ماه اصم می‌گویند چون در این ماه از جنگ با مشرکان نهی شده است.»(وسایل الشیعه، ج ۱۰، ص ۵۱۱)

در فضیلت ماه رجب روایت متعددی از اهل‌بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) صادر شده است. به عنوان نمونه رسول خدا صلی الله علیه و آله روایت شده که: «ماه رجب ماه بزرگ خدا است و ماهی در حرمت و فضیلت به آن نمی‌‏رسد و جنگیدن با کافران در این ماه حرام است و رجب ماه خداست و شعبان ماه من است و ماه رمضان ماه امت من است کسی که یک روز از ماه رجب را روزه بگیرد، موجب خشنودی خدای بزرگ و غضب الهی از او دور می‌شود و دری از درهای جهنم بر روی او بسته شود.»

همچنین امام صادق (علیه السلام) در فضیلت این ماه در روایتی جالب فرموده اند:
«إذا کان یوْم الْقیامة نادی منادٍ فی بطْنان الْعرْش أیْن الرّجبیّون فیقوم أناسٌ یضی‏ء وجوههمْ لأهْل الْجمْع علی رءوسهمْ تیجان الْملک مکلّلةً بالدّرّ و الْیاقوت مع کلّ واحدٍ منْهمْ ألْف ملکٍ عنْ یمینه و ألْف ملکٍ عنْ یساره یقولون له هنیئاً لک کرامة اللّه یا عبْد اللّه فیأْتی النّداء منْ عنْد اللّه جلّ جلاله عبادی و إمائی و عزّتی و جلالی لأکْرمنّ مثْواکمْ و لأجْزلنّ عطایاکمْ و لأبوّئنّکمْ من الْجنّة غرفاً تجْری منْ تحْتها الْأنْهار خالدین فیها و نعْم أجْر الْعاملین إنّکمْ تطوّعْتمْ بالصّوْم لی شهْراً عظّمْت حرْمته و أوْجبْت حقّه ملائکتی أدْخلوا عبادی و إمائی الْجنّة ثمّ قال جعْفر بْن محمّدٍ ع هذا لمنْ صام شیْئاً منْ رجبٍ و لوْ یوْماً واحداً فی أوّله أوْ فی وسطه أوْ فی آخره؛

روز قیامت منادی از درون عرش ندا می‌‏دهد اهل ماه رجب کجایند؟ گروهی برمی‌‏خیزند که چهره‌‏شان برای مردم محشر می‏‌درخشد، بر سرشان تاج پادشاهی آکنده از مروارید و یاقوت است. همراه هر یک از ایشان هزار فرشته از سوی راست و هزار فرشته از سوی چپ ایستاده‌‏اند و به او می‏‌گویند ای بنده خدا! کرامت خدای بر تو گوارا باد! از عرش هم ندا می‏‌آید که ای بندگان من! سوگند به عزت و جلال خودم جایگاه شما را گرامی و عطای شما را جزیل قرار می‏‌دهم و غرفه‏‌هایی از بهشت به شما ارزانی می‏‌دارم که از زیر آن جوی‏‌ها جاری است و جاودانه در آن خواهید بود و پاداش عمل‏‌کنندگان چه نیکوست، شما برای من در ماهی، روزه مستحبی گرفتید که حرمت آن ماه را بزرگ و حق آن را واجب کرده‏‌ام. ای فرشتگان من! ای بندگان و کنیزکان مرا به بهشت درآورید. امام صادق (علیه السلام) اضافه فرموده است که این پاداش کسی است که چیزی از ماه رجب را روزه بگیرد، هر چند یک روز از دهه اول یا دوم یا آخر آن باشد.»(روضه الواعظین، ج 2، ص 402)
 

اعمال ماه رجب

مشروح تقویم و اعمال ماه رجب بنا بر منابع دینی به این شرح است:
- روز اول: مطابق بعضی از روایات، روز ولادت امام محمد باقر (علیه السلام) در سال ۵۷ هجری
- روز سوم: روز شهادت امام علی النقی (علیه السلام) در سال ۲۵۴ هجری
- روز دهم: روز ولادت امام محمد تقی (علیه السلام) طبق بعضی از روایات
- روز سیزدهم: روز ولادت امیرمومنان علی بن ابی طالب (علیه السلام) در داخل کعبه؛ ۱۲ سال قبل از بعثت رسول خدا (صلّی الله علیه و آله)
- روز پانزدهم: مطابق برخی از نقل‌ها، روز وفات حضرت زینب کبری (علیها السلام) در سال ۶۳ هجری
- روز هجدهم: روز وفات جناب ابراهیم، فرزند رسول خدا (صلّی الله علیه و آله)
- روز بیست و پنجم: روز شهادت امام موسی بن جعفر (علیه السلام) در سال ۱۸۳ هجری
- روز بیست و ششم: مطابق روایتی، روز وفات حضرت ابوطالب (علیه السلام)
- روز بیست و هفتم: بعثت پیامبر گرامی اسلام (صلّی الله علیه و آله)

ماه رجب و ماه‌های شعبان و رمضان، از ماه‌های بسیار پرفضیلت هستند و از تعبیرات بعضی از روایات این‌گونه برمی‌آید که ماه رجب در میان این سه ماه، امتیاز خاصی دارد تا آنجا که ماه رجب «ماه خدا» نامیده شده و ماه شعبان «ماه پیامبر(صلّی الله علیه و آله)» و ماه مبارک رمضان «ماه امت».
 

اعمال مشترک این ماه

تعداد این اعمالی که مخصوص روز معینی نیست، بلکه در تمام ماه انجام می‌شود، زیاد است از جمله:
در تمام ماه رجب، این دعا را بخواند: یا منْ یمْلک حوآئج السّآئلین، ویعْلم ضمیر الصّامتین، لکلّ مسْئلة؛ ای که مالک حاجات خواستارانی و ای‌ که نهاد خاموشان دانی برای هر خواسته‌ای، منْک سمْعٌ حاضرٌ وجوابٌ عتیدٌ. اللّهمّ ومواعیدک الصّادقة وایادیک الفاضلة؛ از جانب تو گوشی شنوا و پاسخی آماده است خدایا به حق وعده‌های راستت و نعمت‌های بسیار، و رحْمتک الواسعة فاسْئلک انْ تصلّی علی محمّد وآل محمد؛ و رحمت وسیعت از تو خواهم که درود فرستی بر محمّد و آل محمد، وانْ تقْضی حوائجی للدّنْیا والاْخرة، انّک علی کلّ شیْء قدیرٌ؛ و حوایج دنیا و آخرتم را برآوری که به راستی تو بر هر چیز توانایی.

همچنین رسول خدا (صلّی الله علیه و آله) فرموده‌اند: هر کس در ماه رجب ۱۰۰ مرتبه بگوید «أسْتغْفر اللّه الّذی لا إله إلاّ هو، وحْده لا شریک له و أتوب إلیْه» و در پایان صدقه‌ای بدهد، خداوند کارش را به رحمت و مغفرت پایان دهد و هر کس ۴۰۰ مرتبه آن را بگوید فضیلت شهیدان را دارد.

همچنین ایشان فرمودند: کسی که در ماه رجب هزار مرتبه «لا اله الاّ اللّه» بگوید، خداوند برای او حسنات فراوانی می‌نویسد.

در روایتی آمده است: «هر کس در ماه رجب، در وقت صبح، ۷۰ مرتبه و شبانگاه نیز ۷۰ مرتبه بگوید اسْتغْفر اللّه و أتوب الیْه و پس از آن، دست‌ها را بلند کند و بگوید أللّهمّ اغْفرْ لی و تبْ علیّ اگر در همان ماه رجب بمیرد، خداوند از او راضی خواهد بود...».

در طول این ماه هزار مرتبه بگوید «اسْتغْفر اللّه ذاالْجلال و الاْکْرام منْ جمیع الذّنوب والاْثام» تا خداوند رحمان وی را بیامرزد.

«سیّد بن طاووس» در «اقبال» فضیلت فراوانی برای خواندن سوره «قل هو الله احد» در ماه رجب نقل کرده است. از جمله از رسول خدا (ص) روایت کرده است که هر کس با نیت پاک در ماه رجب، ۱۰ هزار مرتبه سوره «قل هو الله احد» را بخواند، وارد عرصه قیامت شود در حالی که از گناه پاک باشد مانند روزی که از مادر متولد شده است و ۷۰ فرشته به استقبال او می‌آیند و به وی بشارت بهشت را می‌دهند.

همچنین آن حضرت برای هزار بار خواندن سوره «قل هو الله احد» در این ماه و حتی ۱۰۰ بار نیز پاداش زیادی ذکر کرد.

در روایتی از رسول خدا (صلّی الله علیه و آله) نقل شده است که آن حضرت فرمود: «هر کس یک روز از ماه رجب را روزه بدارد و چهار رکعت نماز بگذارد (هر دو رکعت با یک سلام) و در رکعت اول ۱۰۰ مرتبه «آیة‌الکرسی» بخواند و در رکعت دوم ۲۰۰ مرتبه «قل هو الله احد»، پیش از مردن جای خود را در بهشت می‌بیند و یا دیگری جای او را ببیند (و برای او توصیف کند).


لیلة الرّغائب

اولین شب جمعه ماه رجب را «لیلة الرّغائب» گویند. رسول خدا (صلّی الله علیه و آله) در روایتی که فضیلت ماه رجب را بیان می‌کرد، فرمودند: «از اولین شب جمعه ماه رجب غافل نشوید که فرشتگان آن را «لیلة الرغائب» نامیدند.»

آن‌گاه رسول خدا (صلّی الله علیه و آله) اعمالی را برای آن شب به این کیفیت بیان فرمود: «روز پنج‌شنبه اول ماه را روزه می‌گیری. چون شب جمعه فرا رسید، میان نماز مغرب و عشاء ۱۲ رکعت نماز می‌گزاری (هر دو رکعت به یک سلام) و در هر رکعت از آن، یک مرتبه سوره «حمد» و سه مرتبه «إنا انزلناه» و ۱۲ مرتبه «قل هو الله احد» را می‌خوانی. پس از اتمام نماز ۷۰ مرتبه می‌گویی: أللّهمّ صلّ علی محمّد النّبیّ الاْمّیّ و علی آله آنگاه به سجده می‌روی و ۷۰ بار می‌گویی: «سبّوحٌ قدّوسٌ ربّ الْملائکة و الرّوح» سپس سر از سجده برمی‌داری و ۷۰ بار می‌گویی: «ربّ اغْفرْ و ارْحمْ و تجاوزْ عمّا تعْلم، إنّک أنْت العلیّ الاْعْظم» بار دیگر نیز به سجده می‌روی و ۷۰ مرتبه می‌گویی: «سبّوحٌ قدّوسٌ ربّ الْملائکة و الرّوح» آن‌گاه حاجت خود را می‌طلبی که ان‌شاءالله برآورده خواهد شد.

رسول خدا (صلّی الله علیه و آله) در فضیلت این اعمال فرمود: «کسی که چنین نمازی را بخواند، خداوند همه گناهانش را بیامرزد...»
 

عمره رجبیه

انجام «عمره» در ماه رجب فضیلت فراوان دارد. طبق روایات اهل بیت (علیهم السلام) «عمره» در ماه رجب فضیلتی هم‌ردیف حج (تمتع) دارد.

در روایتی از امام صادق (علیه السلام) آمده است: «افْضل الْعمْرة، عمْرة رجب؛ با فضیلت‌ترین عمره، عمره در ماه رجب است.»
 

شب اول ماه

انجام اعمالی در این شب با ارزش، مورد سفارش است.

اول: از رسول خدا (صلّی الله علیه و آله) نقل شده است که به هنگام رویت هلال ماه رجب، این دعا را می‌خواند: اللّهمّ اهلّه علیْنا بالاْمْن و الاْیمان، و السّلامة و الاْسْلام، ربّی و ربّک الله عزّوجلّ؛ خدایا این ماه را بر ما نو کن به امنیت و ایمان و سلامت و دین اسلام پروردگار من و پروردگار تو (ای ماه) خدای عزوجل است.

همچنین از آن حضرت نقل شده است که وقتی هلال ماه رجب را می‌دید، می‌فرمودند: اللّهمّ بارکْ لنا فی رجب و شعْبان، و بلّغْنا شهْر رمضان، و اعنّا علی الصّیام و الْقیام، و حفْظ اللّسان، و غضّ الْبصر، و لا تجْعلْ حظّنا منْه الْجوع و الْعطش؛ خدایا برکت ده بر ما در ماه رجب و شعبان و ما را به ماه رمضان برسان و کمک‌مان ده برای گرفتن روزه و شب زنده‌داری و نگهداری زبان و پوشیدن چشم و بهره ما را از آن ماه تنها گرسنگی و تشنگی قرار مده.

دوم: غسل کردن؛ مرحوم «سیّد بن طاووس» می‌گوید در کتب «عبادات» روایتی از رسول خدا (صلّی الله علیه و آله) یافتم که آن حضرت فرمود: «هر کس درک کند ماه رجب را و در اول، وسط و آخر آن، غسل کند همانند روزی که از مادر متولد شده، از گناهان خارج گردد (و پاک شود.»)

سوم: زیارت امام حسین (علیه السلام) در این شب فضیلت بسیار دارد.

چهارم: بعد از نماز مغرب، ۲۰ رکعت نماز بخواند (هر دو رکعت به یک سلام) و در هر رکعت یک‌بار سوره «حمد» و یک‌بار سوره «توحید» بخواند. رسول خدا (ص) در پاداش این عمل فرمود: هر کس چنین کند، به خدا سوگند خودش، خانواده‌اش، مالش و فرزندانش محفوظ بمانند و از عذاب قبر پناه داده شود ... و در قیامت به سرعت از صراط بگذرد.

پنجم: بعد از نماز عشاء، دو رکعت نماز به‌جا آورد، در رکعت اول «حمد» و «الم نشرح» را یک مرتبه و سوره «قل هو الله احد» را سه مرتبه بخواند و در رکعت دوم، سوره‌های «حمد»، «الم نشرح»، «قل هو الله احد» و «معوّذتین» (سوره‌های ناس و فلق) را یک‌بار بخواند و پس از سلام ۳۰ مرتبه بگوید: «لا اله الاّ الله» و ۳۰ مرتبه «صلوات» بفرستد.

رسول خدا (صلّی الله علیه و آله) فرمود: کسی که این عمل را انجام دهد، خداوند گناهانش را می‌آمرزد و از گناه پاک می‌شود.

ششم: ۳۰ رکعت نماز بخواند (هر دو رکعت به یک سلام) در هر رکعت یک مرتبه «حمد» و یک مرتبه «قل یا ایّها الکافرون» و سه مرتبه «قل هو الله احد» را بخواند. در روایتی رسول خدا (صلّی الله علیه و آله) فرمود: هر مرد و زن مومنی چنین کند، خداوند تمام گناهان کوچک و بزرگ وی را می‌آمرزد و تا سال بعد، خداوند نامش را در فهرست «نمازگزاران» می‌نویسد و از نفاق پاک می‌شود.

هفتم: احیای شب اول ماه؛ «شیخ طوسی» در «مصباح المتهجّد» از امام صادق (علیه السلام) از جدش از امیرمؤمنان علی (علیه السلام) نقل کرده است که آن حضرت دوست داشت که در چهار شب از شب‌های سال، فارغ از هر چیز، به عبادت بپردازد. شب اول ماه رجب، شب نیمه شعبان، شب عید فطر و شب عید قربان.

در حدیثی دیگر، از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است که: «تا می‌توانی بر احیای شب‌های عید فطر، عید قربان و... شب اول رجب مراقبت کن.»

هشتم: خواندن دعایی که از امام جواد (علیه السلام) نقل شده است که فرمود: مستحب است انسان، در شب اول رجب، با این کلمات، دعا کند: اللّهمّ انّی اسْئلک بانّک ملیکٌ، وانّک علی کلّ شیْء مقْتدرٌ، وانّک ما تشآء منْ أمْر یکون، خدایا از تو خواهم به‌واسطه آن‌که تو فرمانروایی و تو بر هر چیز توانایی و تو هر کاری را بخواهی می‌شود.

اللّهمّ انّی اتوجّه الیْک بنبیّک محمّد نبیّ الرّحْمة، صلّی الله علیْه وآله، خدایا من بسویت رو کنم به‌وسیله پیامبرت محمد پیامبر رحمت درود تو بر او و آلش.

یا محمّد یا رسول الله، انّی اتوجّه بک الی الله ربّک وربّی لینْجح بک طلبتی، ای محمد ای رسول خدا براستی من به تو رو آورده‌ام برای رفتن به درگاه خدا پروردگار من و تو تا بلکه بوسیله تو حاجت روا گردم...
 

شب سیزدهم

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند به این امت سه ماه ارزشمند عطا کرد که به امت‌های قبل نداده بود و آن ماه‌ها، رجب، شعبان و ماه رمضان است و سه شب نیز به این امت عنایت کرد که به امت‌های پیشین نداده بود و آن شب‌های سیزدهم و چهاردهم و پانزدهم ماه است و همچنین سه سوره (بافضیلت و پرمحتوا) به این امت عطا کرد که به امت‌های سابق نداده بود و آن سوره‌های «یس»، «ملک» و «توحید» است، از این رو هر کس که میان این سه فضیلت جمع کند، میان بهترین عطاهای این امّت جمع کرده است.»

از امام (علیه السلام) سوال شد: «چگونه می‌توان میان آن‌ها جمع کرد؟»، فرمود: «در لیالی بیض (سه شب مزبور) در این سه ماه نماز بخواند. به این نحو که «در شب سیزدهم، دو رکعت نماز بگزارد و در هر رکعتی پس از سوره «حمد» این سه سوره (یس، ملک و توحید) را بخواند و در شب چهاردهم، چهار رکعت نماز بگزارد (هر دو رکعت به یک سلام) و در هر رکعتی «حمد» و «یس» و «ملک» و «توحید» را بخواند و در شب پانزدهم، شش رکعت نماز بگزارد (هر دو رکعت به یک سلام) و همان سوره‌ها را در هر رکعت بخواند».

امام (علیه السلام) در فضیلت این نمازها فرمود: «هر کس چنین کند فضیلت این سه ماه را به دست آورده و خداوند همه گناهانش را جز شرک می‌آمرزد.»
 

روز سیزدهم ماه

روز سیزدهم ماه رجب مصادف با ولادت امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) است و اولین روز از ایام البیض است. روزه گرفتن در این روز، و دو روز بعد، ثواب فراوانی دارد و هر کس که بخواهد عمل «امّ داوود» را بجا آورد باید این روز را روزه بگیرد.
 

روز چهاردهم ماه

روزه گرفتن در این روز پاداش فراوانی دارد. در روایتی از رسول خدا (صلّی الله علیه و آله) می‌خوانیم: «هرکس که روز چهاردهم ماه رجب را روزه بگیرد، خداوند پاداشی به وی عنایت کند که نه چشمی دیده و نه گوشی شنیده و نه بر قلبی خطور کرده باشد...»
شب نیمه ماه

این شب، شب ارزشمندی است که چند عمل در آن وارد شده است:

اول: غسل

دوم: احیای آن شب به عبادت که فضیلت بسیار دارد.

سوم: زیارت امام حسین (علیه السلام) که زیارت آن حضرت در شب و روز نیمه رجب مورد تأکید قرار گرفته است.

چهارم: شش رکعت نماز بگزارد (هر دو رکعت با یک سلام) و در هر رکعتی «حمد» و «یس» و «ملک» و «توحید» را بخواند.

پنجم: بجا آوردن ۳۰ رکعت نماز که در هر رکعت یک مرتبه «حمد» و ۱۰ مرتبه سوره «توحید» را بخواند، در روایتی از رسول خدا (ص) پاداش فراوانی برای این نماز ذکر شده است.

ششم: ۱۲ رکعت نماز (هر دو رکعت به یک سلام) و در هر رکعت یک بار «حمد» و یک بار «سوره» را می‌خوانی و پس از پایان نمازها هر یک از سوره‌های «حمد»، «فلق»، «ناس»، «توحید» و «آیة الکرسی» و همچنین سوره «قدر» را چهار مرتبه می‌خوانی و پس از آن، چهار مرتبه می‌گویی: سبْحان الله و الْحمْد للّه و لا اله إلاّ الله والله اکْبر، سپس می‌گویی: أللّه أللّه ربّی، لا أشْرک به شیْئاً، ما شاء الله و لا حوْل و لا قوّة إلاّ بالله الْعلیّ الْعظیم.


روز نیمه رجب

روز مبارکی که در آن چند عمل وارد شده است:

۱- غسل کردن.

۲- زیارت امام حسین (علیه السلام)؛ در روایتی از محمد بن ابی نصر نقل شده است که از امام رضا (علیه السلام) سوال کردم: «در چه ماهی زیارت امام حسین (علیه السلام) بهتر است؟» فرمود: «در نیمه رجب و نیمه شعبان».

۳- بجا آوردن نماز جناب سلمان (همان گونه که در اعمال روز اوّل ماه رجب گذشت.)
 

اعمال امّ داوود

از مهم‌ترین اعمال روز نیمه رجب، عمل «امّ داوود» است که به گفته علاّمه مجلسی: «شیخ صدوق»، «شیخ طوسی» و «سیّد بن طاووس» (رحمه الله) به سندهای معتبر آن را نقل کرده‌اند. این عمل برای برآمدن حاجات و رفع اندوه و غم، حل مشکلات و دفع ظلم ستمگران بسیار مؤثر است. (و به گفته «علامه مجلسی»، در کتاب «زاد المعاد»، بارها تجربه شده است.)


شب بیست و هفتم ماه رجب (شب مبعث)

شب مبعث از شب‌های مهم سال و بسیار ارزشمند است و اعمالی برای این شب نقل شده است:

اوّل: غسل کردن در این شب مستحب است.

دوم: «شیخ طوسی» در کتاب «مصباح المتهجّد» روایتی را از امام جواد (علیه السلام) نقل کرده است که آن حضرت فرمود: «در ماه رجب، شبی است که از تمام آنچه که خورشید بر آن می‌تابد بهتر است و آن شب، شب «بیست و هفتم» ماه رجب است که در صبح این شب، رسول خدا (صلّی الله علیه و آله) به رسالت مبعوث گردید و از شیعیان ما هر کس در آن شب عملی را انجام دهد، پاداش آن به اندازه عمل ۶۰ سال خواهد بود.»

از آن حضرت سوال شد: چه عملی در آن شب بهتر است؟
حضرت فرمود: پس از نماز «عشا» وقتی که خوابیدی، پیش از نیمه شب، یا پس از نیمه آن از خواب برمی‌خیزی و ۱۲ رکعت نماز می‌خوانی، در هر رکعتی، سوره «حمد» و یک سوره از سوره‌های کوچک مفصل را می‌خوانی. آن‌گاه در هر دو رکعتی که سلام نماز را دادی، می‌نشینی و هفت مرتبه سوره «حمد» و هفت مرتبه «معوّذتین» (سوره فلق و ناس) و سوره‌های «توحید» و «کافرون» و سوره «قدر» و «آیة الکرسی» را هر کدام هفت مرتبه می‌خوانی. آنگاه هر حاجتی که داری از خداوند طلب کن.

سوم: ۱۲ رکعت نماز است که نحوه آن در اعمال شب نیمه رجب بیان شد.

چهارم: زیارت حضرت امیرمؤمنان علی (علیه السلام) در این شب، از افضل اعمال است. برای آن حضرت، در این شب سه زیارت نقل شده است.
 

روز بیست و هفتم ماه

بیست و هفتم رجب، روز مبعث است که روز بسیار شریف و با ارزشی است.

در روایتی از امام صادق (علیه السلام) روز مبعث به عنوان شریف‌ترین اعیاد یاد شده است. در هر حال بزرگان برای این روز، اعمالی ذکر کرده‌اند:

اول: غسل کردن در این روز مستحب است.

دوم: روزه. این روز در میان روزهای سال یکی از چهار روزی است که روزه گرفتن آن فضیلت بسیار دارد و پاداش فراوانی برای آن نقل شده است. در روایتی از امام صادق (علیه السلام) می‌خوانیم: «هر کس در روز بیست و هفتم رجب روزه بگیرد، خداوند برای او پاداش روزه ۷۰ سال را می‌نویسد».

سوم: زیاد صلوات فرستادن. در روایتی از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است که: «در این روز روزه می‌گیری و بر محمد و آلش زیاد صلوات می‌فرستی.»

چهارم: زیارت رسول خدا (صلّی الله علیه و آله) و امیر مؤمنان (علیه السلام) است.

پنجم: ۱۲ رکعت نماز است. از «ریّان بن صلت» نقل شده است که هنگامی که امام محمد تقی (علیه السلام) در بغداد بود، روز نیمه رجب و روز بیست و هفتم رجب را روزه می‌گرفت و همه ملازمان و یاران آن حضرت نیز روزه گرفتند. آن‌گاه به ما فرمودند، ۱۲ رکعت نماز بجا آوریم (هر دو رکعت به یک سلام) که در هر رکعت، «حمد» و «سوره‌ای» بخوانیم و هنگامی که نمازها به پایان رسید، هر یک از سوره‌های حمد، توحید و معوّذتین (فلق و ناس) را چهار مرتبه بخوانیم، آن‌گاه چهار مرتبه گفته شود: لا اله الاّ الله والله اکْبر، وسبْحان الله و الْحمْد للّه، و لا حوْل ولا قوّة الاّ بالله الْعلیّ الْعظیم؛ و چهار مرتبه: الله الله ربّی لا اشْرک به شیْئاً و چهار مرتبه: لا اشْرک بربّی احداً.

ششم: ۱۲ رکعت نماز دیگر. «شیخ طوسی» از حسین بن روح (رحمه الله) روایت کرده است که در این روز ۱۲ رکعت نماز بجا می‌آوری و در هر رکعت حمد و هر سوره‌ای که خواستی می‌خوانی و پس از هر دو رکعت و سلام نماز، می‌خوانی: الْحمْد لله الّذی لمْ یتّخذْ ولداً، و لمْ یکنْ له شریکٌ فی الْملْک، و لمْ یکنْ له ولیٌّ من الذّلّ، وکبّرْه تکْبیراً، یا عدّتی فی مدّتی یا ولیّی فی نعْمتی، یا غیاثی فی رغْبتی، یا نجاحی فی حاجتی یاحافظی فی غیْبتی، یاکافیّ (کافی) فی وحْدتی، یاانْسی فی وحْشتی انْت السّاتر عوْرتی فلک الْحمْد، و انْت الْمقیل عثْرتی فلک الْحمْد وانْت الْمنْعش صرْعتی فلک الْحمْد، صلّ علی محمّد وآل محمّد، واسْترْ عوْرتی، و آمنْ روْعتی، و اقلْنی عثْرتی، و اصْفحْ عنْ جرْمی، وتجاوزْ عنْ سیّئاتی فی اصْحاب الْجنّة، وعْد الصّدْق الّذی کانوا یوعدون.

وقتی که نماز و دعا پایان یافت، هر یک از سوره‌های حمد، اخلاص، معوّذتین، کافرون، انّاانزلناه و آیة الکرسی را هفت مرتبه می‌خوانی. سپس هفت بار می‌گویی: لا اله الاّ الله والله اکْبر، وسبْحان الله ولا حوْل ولا قوّة الاّ بالله و آن‌گاه هفت مرتبه می‌گویی: الله الله ربّی لا اشْرک به شیْئاً. پس از آن، هرچه از خدا می‌خواهی طلب نما.

هفتم: دعایی است که وقتی امام موسی بن جعفر (علیه السلام) را در روز ۲۷ رجب سال ۱۷۹ هجری از مدینه به سوی بغداد حرکت دادند، آن را خواند: یا منْ امر بالْعفْو والتّجاوز، وضمّن نفْسه الْعفْو والتّجاوز، یا منْ عفی وتجاوز، اعْف عنّی وتجاوزْ یا کریم، اللّهمّ وقدْ اکْدی الطّلب، واعْیت الْحیلة والْمذْهب، ودرست الاْمال، وانْقطع الرّجآء الاّ منْک، وحْدک لا شریک لک...
 

روز آخر ماه

در این روز، نماز جناب سلمان را بجا می‌آوری. همچنین روزه نیز در این روز پاداش فراوان دارد، امام رضا (علیه السلام) فرمود: «هر کس روز آخر ماه رجب را روزه بگیرد، خداوند گناهانش را می‌آمرزد».

منابع:
1. تسنیم
2. ایسنا

کلمات کلیدی